Waarom sommige ideeën viraal gaan (en andere niet): de kracht van de STEPPS-methode

Waarom sommige ideeën viraal gaan (en andere niet): de kracht van de STEPPS-methode

Waarom worden sommige producten of ideeën razend populair terwijl andere, minstens zo goed, nauwelijks aandacht krijgen? In het boek Contagious: Why Things Catch On onderzoekt marketingprofessor Jonah Berger precies dat. Aan de hand van wetenschappelijke experimenten en analyses van virale campagnes introduceert hij een praktisch en bewezen model: STEPPS.

Of je nu werkt in marketing, politiek, onderwijs of maatschappelijke campagnes — als je wilt dat jouw boodschap blijft hangen én gedeeld wordt, dan is deze aanpak goud waard.

De échte motor achter virale verspreiding

Het grootste misverstand rondom ‘viraal gaan’ is dat het vooral online gebeurt. Verrassend feit: slechts 7% van alle mond-tot-mondreclame gebeurt online. De andere 93% vindt plaats in gesprekken tussen mensen – aan de keukentafel, op werk, in de trein. Digitale media kunnen die gesprekken starten, maar niet vervangen.

Berger toont aan dat mond-tot-mondreclame verantwoordelijk is voor 20 tot 50% van alle aankoopbeslissingen. Wil je dus impact maken? Zorg dan dat mensen over je gaan praten. En daar komt de STEPPS-methode om de hoek kijken.

De 6 principes van virale ideeën: STEPPS

De kracht van Contagious zit in de eenvoud van het model. Elk principe versterkt de kans dat een boodschap wordt gedeeld. Hier zijn de zes ingrediënten:

1. Social Currency – Laat mensen er goed uitzien

We delen graag dingen die ons slimmer, grappiger of exclusiever maken. Denk aan geheime menu-items bij Starbucks of apps die alleen op uitnodiging werken. Hoe beter iemand eruitziet als ze jouw boodschap delen, hoe groter de kans dat ze het doen.

👉 Tip: Maak delen een soort ‘statussymbool’.

2. Triggers – Denk aan chips als je bier ziet

Mensen praten over wat top of mind is. Een trigger is een herkenbaar moment of object dat automatisch aan jouw boodschap doet denken. Denk aan hoe we op vrijdag vaker “TGIF” zeggen – dát soort automatische associaties kun je benutten.

👉 Tip: Koppel je idee aan iets alledaags waar mensen vaak mee in aanraking komen.

3. Emotion – Als we iets voelen, delen we het

Boosheid, verwondering, blijdschap, verbazing: emoties maken content deelbaar. Maar let op: sommige emoties, zoals verdriet, zorgen eerder voor passiviteit. Berger’s advies: maak mensen boos of enthousiast, niet droevig.

👉 Tip: Emotie is belangrijker dan informatie. Raak mensen.

4. Public – Wat zichtbaar is, wordt gekopieerd

“Monkey see, monkey do.” Gedrag dat zichtbaar is, wordt sneller overgenomen. Denk aan het Apple-logo op laptops (zichtbaar voor anderen), of gele armbandjes tijdens de LiveStrong-campagne. Onzichtbaar gedrag wordt niet overgenomen.

👉 Tip: Ontwerp producten en gedragingen die zichzelf zichtbaar promoten.

5. Practical Value – Help anderen met iets nuttigs

Mensen delen graag tips die anderen écht helpen: kortingen, handleidingen, simpele lifehacks. Maar hoe eenvoudiger en concreter de boodschap, hoe groter de kans dat die gedeeld wordt.

👉 Tip: Maak het makkelijk om door te vertellen, bijvoorbeeld met een simpele infographic of video.

6. Stories – We onthouden verhalen, geen feiten

Goede ideeën worden niet gedeeld als droge informatie, maar als verhalen. Cruciaal: jouw boodschap moet zó verweven zijn met het verhaal, dat je het niet kunt vertellen zonder jouw product of idee te noemen.

👉 Tip: Observeer waar je doelgroep nu over praat en haak daarop in met jouw verhaal.

Pas STEPPS toe op élke campagne

Of je nu campagne voert voor verkeersveiligheid, energiebesparing of een nieuw product lanceert: de STEPPS-principes zijn universeel toepasbaar. Ze dwingen je na te denken over de kern van je boodschap én hoe je doelgroep die vanzelf verder verspreidt.

Een kort actieplan:

1. Mik op mond-tot-mond binnen een gerichte doelgroep

2. Gebruik digitale media als startmotor, niet als hoofdkanaal

3. Analyseer je boodschap/product op STEPPS-potentieel

4. Brainstorm per STEPPS-element: hoe kunnen we dit principe versterken?

5. Ontwerp je campagne en toets die aan alle 6 de principes

6. Geen STEPPS = geen campagne

Tot slot: geef mensen iets waar ze over wíllen praten

Mensen praten graag. Maar luisteren? Dat doen ze minder. Als jij dus wilt dat jouw boodschap wordt gedeeld, dan moet je zorgen dat mensen er hun eigen voordeel in zien, dat het emotie oproept, praktisch bruikbaar is, zichtbaar en vooral: makkelijk door te vertellen in een goed verhaal.

Kortom: stop met schreeuwen om aandacht, en start met het bouwen van deelbare ideeën.

Meer weten? Contagious van Jonah Berger is een absolute aanrader voor iedereen die wil begrijpen waarom sommige ideeën blijven plakken – en anderen direct vergeten worden.